Varlık dergisinin son sayısında 75. yıl için özel verilen ekte yer alan Varlık okulundan geçen ünlü şair ve yazarların değerlendirmeleri, bir dergi için çok uzun sayılabilecek yolculuğun tanıklığını yapıyor.
DAĞLARCA: DERGİ ÇIKARMAK İÇİN EVİNİ SATTIĞINI İŞİTTİM, DAHA DA SEVDİM BU ADAMI
Harbiye’deyken çıkmaya başlamıştı varlık. Benim özel dergim olmuştu. İmzalarını okuduğum birçok şairi, yazarı karşımda bulmanın sevincini yaşadım. Aybaşlarında özel bir bayram yaşıyordum sanki. O kadar üstüne düştüm ki bu derginin, edebiyatla şiirle hiç ilgisi olmayan arkadaşlar dergimi sırayla okumaya başladılar. Yaşar Nabi’yi çok sonraları tanıdım. Edebiyatın resmi çekilse Yaşar Nabi’nin portresi elde edilirdi.
 |
| Fazıl Hüsnü Dağlarca |
Hele dergi çıkarmak için evini sattığını işittiğim gün daha da sevdim bu adamı.
İlk kitabımı yolladım.
Derginin hemen 2. sayfasında aylarca Havaya Çizilen Dünya’nın ilanını gördüm.
Doğu’ya tayinimden sonra da nereye gittimse Varlık arkamdan geldi.
Adresimi nasıl bulurdu hala şaşıyorum. Bu yakınlıkta, bulunduğum şehirlerde kitapçıları dolaşır Varlık dergisinin satışıyla ilgili uyarılar yapardım.
İstanbul’a dönüşümde ilk kez Varlık’ta karşılaştık. Bana gösterdiği yakınlığa teşekkür ettim. O gün bugündür Yaşar Nabi Nayır’a saygım, güvencim artmıştır eksilmemiştir. Sanımca yeni Türk edebiyatının bilinçaltı odur.
Birçok şairin, yazarın yetişmesine, ilerlemesine aracı olmuştur.
Ondaki ölçüde iyimserliği, yaptığı işe güveni gördüm, takdir ettiğim başka biri yoktur.
O adam tek başına eğitim bakanlığı yapmış sayılır.
Eğer küçücük bir başarım varsa bunu ona borçlu olduğumu burada yinelemek isterim.
Son 75 yıllık edebiyatımızda birçok yazar yetiştiren Varlık’a Kültür Bakanlığı’nın gereken ilgiyi göstermesini, ona çabalarına uygun bir armağan vermesini dilerim.
REŞAT NURİ GÜNTEKİN: İNKILÂBI İNKILÂBA KARŞI SAVUNMUŞTUR
 |
| Reşat Nuri Güntekin |
Fikir ve sanat sahalarında kendilerinden en iyi iş beklenecek kimseler mangaya girmeye, kumanda ile yürümeye ve renksiz ipek tırtılları gibi, kendi küçük âlemlerinin şefi ve diktatörü olarak kendi kozalarını örmeye bırakılmaya muhtaçtırlar.
Böyleleri için Varlık uzun yıllar, dışarıdaki havaya karşı sessiz sedasız bir sığınak hizmeti görmüştür. Hatta inkılâbın en iyi mahsullerini korumak yoluyla, bir bakıma, inkılâbı inkılâba karşı savunmuştur da denebilir.
NURULLAH ATAÇ: OYUNLA YETİNMEYİP KAFANIN GELİŞMESİNE ÖZENEN EDEBİYAT
 |
| Nurullah Ataç |
Sadece bir edebiyat, sanat dergisi midir Varlık? Hayır, devrim sözünün kapsadığı bütün konulara dokunur, toplumun yeniden kuruluşunda elinden geldiğince yararlığı olmasını diler. Bir edebiyat dergisi...
Evet, ama sözün geniş anlamıyla edebiyat, oyunla yetinmeyip kafanın gelişmesine, toplumun ilerlemesine özenen edebiyat.
CEVDET KUDRET: ÜNLÜ YA DA UNUTULMUŞ OZAN VE YAZARLARININ ÇOĞU VARLIK SAYFALARINDAN GEÇTİ
 |
| Cevdet Kudret |
.... Bugünün ünlü ya da unutulmuş ozan ve yazarlarının çoğu Varlık sayfalarından geçmiş; ya ilk olarak orada tanınmış, ya da ünlerinin doruğuna orada ulaşmışlardır. Ünlülerden birkaç ad vermek istiyorum:
Ozanlar: Ahmet Muhip Dıranas, Cahit Sıtkı Tarancı, Fazıl Hüsnü Dağlarca, “Garip” kuşağı (Orhan Veli, Oktay Rıfat, Melih Cevdet Anday) ve daha sonraki kuşak: Behçet Necatigil, Cahit Külebi, Sabahattin Kudret Aksal, Necati Cumalı, Ceyhun Atuf Kansu, Gülten Akın... vb.
Öykücü ve Romancılar: Sabahattin Ali, Sait Faik, Samet Ağaoğlu, Oktay Akbal, Orhan Hançerlioğlu, Orhan Kemal, Yaşar Kemal, Mahmut Makal, Haldun Taner, Tahsin Yücel, Muzaffer Hacıhasanoğlu, Tarık Dursun K.... vb.
Dergi dışında, bunlarının çoğunun kitaplarını basıp dağıtarak, çağdaş Türk edebiyatımızın yayılıp tanınmasını; diyebilirim ki, onun kurulmasını sağlamıştır. Varlık dışında ancak birkaç ozan (Asaf Halet Çelebi, Cemal Süreyya, Edip Cansever, vb.) ile birkaç öykü ve roman yazarı (Nezihe Meriç, Bilge Karasu, Aziz Nesin, Kemal Tahir, vb.) başka yayın organlarıyla ünlerini sağlamışlardır.
Okuruyla ayakta duran dergi yok
CAHİT KÜLEBİ: TÜRK TARİHİNİN EN ETKİLİ VE ÇAĞCIL DERGİSİ
 |
| Cahit Kulebi |
Yaşar Nabi, önce kişiliğinin saygınlığı, dengeli tututmu ve çalışkanlığı ile dikkati çekerdi. İkinci büyük özelliği, hiçbir yerden akçalı yardım görmeden, Türk tarihinin en etkili ve çağcıl yazan dergisi, Varlık’ı küçük bir ara verme dışında sürekli olarak çıkarması, kendi yaşıtlarından başlayarak hemen bütün Cumhuriyet dönemi sanat topluluk ve akımlarının Varlık yuvasında ortaya çıkıp kanatlanmalarını sağlayışıdır.
